ابريشم به عمل مىآورند . جاى بسيار خوبى است . بعد از قوريان ، شكيبان است . « 3 » ولايتى است آباد ، سكنهء زياد دارد . باغات و همه قسم محصولات در آنجا به عمل مىآيد . يكى از عرفا در خارج اين آبادى مدفون است . بقعه دارد . از شكيبان كه گذشت از رودخانهء هرات بايد عبور كرد . همه‌جا جلگه و دهات و باغات و محل زراعت [ است ] تا به شهر هرات . چون مفصلا جزييات اين راه در نظر نبود ، مختصرا ذكرى از كليات آن شد . و اما شرح حال و تفصيل ولايت هرات از شهرهاى مشهور عالم است . بعضى [ 212 آ ] بناى اين قلعه را از اسكندر مىدانند . هركه بنا كرده است قلعه و خاكريز و خندق به اين استحكام نمىشود . « 4 » واقعى اگر آذوقه باشد ، گرفتن اين قلعه به زور ازجمله كارهاى بسيار مشكل دنياست . جلگهء هرات سى ساعت طول ، از ده ساعت الى دو ساعت عرض دارد . طولش از سمت شمال به‌طرف جنوب ، عرضش از مشرق به‌سمت مغرب ، دو طرف كوه [ و ] از وسط جلگه رودخانهء بزرگى مىگذرد كه آبش بر همهء اين جلگه مىنشيند . « 5 » هوايش معتدل ، آبش گوارا [ و ] شهر در وسط اين جلگه واقع است . از طرف غربى به كوه نزديكتر از سمت شرقى است . همهء اين جلگه باغات و محل زراعت ، دهات آباد ، نهرهاى جارى [ و ] چمنهاى باصفاست . هيچ ولايتى به قدر هرات به حسب گنجايش خود باغستان ندارد . اقسام فواكه و انواع گلها در اين ولايت هست . گل سرخ بسيار دارد . گل نرگس و زنبق سفيد ، سوسن [ و ] بنفشه [ 212 ب ] زياده از حد هست . در فصل بهار همهء اين كوهستان و دشت ، سبز و پر از گل است . آن‌قدر بلبل دارد كه به حد بيان نگنجد . انگور لعلش در همه‌جا مشهور است . ريباس اين ملك مثل ريباس نشابور است بسيار خودرو ؛ در

--> ( 3 ) . در سه سفرنامه به صورت شكيوان آمده است : « اهل شكيوان تمام مروى هستند . بسيار ده معظم خوبى است » . ( همان كتاب ، ص 29 ) . ( 4 ) . قلعهء هرات ، قهندز ناميده مىشد . ( 5 ) . مقصود رود هرات يا هرى رود است كه « از كوهستان غور سرچشمه مىگيرد و ابتدا مسافتى به طرف باختر سير مىكند » . ( سرزمينهاى خلافت شرقى ، ص 433 ) .